Afstandtolken voor doven

Vandaag de dag zijn er verschillende communicatietechnologieën waar dove personen een beroep op kunnen doen om te communiceren met mensen die wel horen. Toen de beeldtelefonie deel begon uit te maken van het dagelijkse leven, was dit dan ook een zegen voor dove mensen. De beeldtelefonie laat immers zowel gebarentaal als gesproken taal toe. Onderzoek in de Verenigde Staten en Europa toonde aan dat beeldtelefonie perfect als alternatief kan dienen voor simultane communicatie in real-time. Dove mensen kunnen door middel van beeldtelefonie ook onderling communiceren op afstand.

Ook tolken op afstand is hierdoor perfect mogelijk. De dove persoon doet via beeldtelefonie beroep op zijn of haar tolk op afstand en kan tegelijkertijd bellen of face-to-face communiceren met een horende persoon. Telefoontjes kunnen dus door de dove persoon zelf afgehandeld worden en deze is hiervoor niet meer afhankelijk van iemand anders. Zelfs op onverwachte momenten kan hij een beroep doen op de tolk.

Minder kosten
De kosten voor een tolk wordt bovendien gedrukt omdat deze zich niet dient te verplaatsen. Hierbij worden technologische ontwikkelingen zoals  de videoconferentie en snelle internetverbinding toegepast. De tolk kan dus ook meer opdrachten inplannen omdat de reistijd, en dus onnodig tijdverlies, wegvalt. Het is nog vaak zo dat dove mensen geen beroep doen op een tolk voor korte opdrachten om die reden. Afstandstolken via beeldtelefonie biedt dus een veel grotere flexibiliteit. De tolk kan ingeschakeld worden op basis van de noodzakelijkheid en niet op de duur van een opdracht.

Hoe werkt het?
Er zijn dus minsten drie personen betrokken bij het afstandstolken: een dove persoon, een horende persoon en een tolk gebarentaal. Er zijn dan twee mogelijke situaties:

1. Iedereen bevindt zich op een verschillende plaats. De dove persoon belt de tolk op via beeldtelefonie en geeft de tolk het telefoonnummer van de horende persoon. De dove persoon communiceert via gebarentaal met de tolk, die op zijn beurt vertaalt naar gesproken taal voor de horende persoon. Daarna vertaalt de tolk de gesproken taal van de horende persoon in gebarentaal voor de dove persoon.

2. De dove en horende persoon kunnen zich ook op dezelfde locatie bevinden. De tolk bevindt zich thuis of in een callcenter. De dove persoon gebruikt gebarentaal om via de beeldtelefoon te communiceren met de tolk en deze vertaal naar gesproken taal voor de horende persoon.
Op deze manier biedt afstandstolken dus een fantastische uitkomst voor doven!

Een kleine geschiedenis van tolk- en vertaalwerk

Wanneer mensen met elkaar willen communiceren, moeten ze elkaar in de eerste plaats begrijpen. Vanuit dat oogpunt is in feite de activiteit van het tolken en vertalen ontstaan. In 2000 voor Christus waren er in Egypte al vertalers in dienst van de farao’s. De Steen van Rosette is een ander bekend voorbeeld van een vertaalde tekst uit de oudheid. Op de steen, daterend uit het jaar 126, staat een dankbetuiging geschreven op drie verschillende manieren: in hiërogliefen, Demotisch schrift en in het Grieks. Nog een bekende vertaling is de Vulgata, de Latijnse versie van de Bijbel die door Hiëronymus werd gemaakt. Hiëronymus is vandaag de dag nog steeds de beschermheilige van vertalers, schrijvers en blinden.

In de Middeleeuwen vervulden de monniken een belangrijke rol op het gebied van vertaalwerk door het vertalen van religieuze teksten. Dit leidde tot het vooruitstrevende vertaalwerk van onder andere Luther en Erasmus. Ook tijdens de verovering van de Nieuwe Wereld speelden vertalers en tolken een belangrijke rol. Malinche, de tolk en maîtresse van Hernán Cortés, is hier ongetwijfeld het bekendste voorbeeld van. Ze sprak vloeiend Spaans, Maya en Nahuatl en speelde veel geheimen van de Azteken door aan Cortés.

Vertaalde filosofische werken uit de Verlichting waren aan het einde van de achttiende eeuw een inspiratiebron voor de vrijheidsbeweging in Noord- en Zuid-Amerika. De werken waren doorspekt met moraliserende teksten over vrijheid en gelijkheid. Literaire werken werden eigenlijk pas voor het eerst op grote schaal vertaald tijdens de periode van de Romantiek. Het waren vooral schrijvers en dichters zoals Baudelaire en Pound die zich hiermee bezighielden.

De aard van het vertalen heeft door de jaren heen altijd voor de nodige discussie gezorgd. Cervantes deed minachtend ten opzichte van het beroep van tolk of vertaler en de Spaanse filosoof José Ortega y Gasset vond dat vertalen geen nut had, aangezien elke taal zijn eigen kenmerken had en een vertaling  nooit bij de authentieke tekst kon komen. Voor hem was een vertaling dus niet meer dan een benadering van het origineel. De Italianen gingen ooit zelfs een stap verder met hun ‘traduttore traditore’, wat zoveel betekent als dat de vertaler een verrader is.

De moderne vertaler of tolk bevindt zich ergens tussen de glorie van de heilige Hiëronymus en José Ortega y Gasset, die uitblonk in scepticisme. Hij kan terugvallen op kasten vol met woordenboeken en hetinternet dat hem oneindig veel mogelijkheden biedt. De relaties tussen verschillende volkeren worden steeds intensiever waardoor het werk van vertalers en tolken steeds belangrijker wordt. De efficiënte en onberispelijke manier waarop zij hun werk uitvoeren zal door Hiëronymus vanuit het hiernamaals alleen maar toegejuicht worden!