Duidelijke mondelinge vertalingen

Overal ter wereld houdt de mens zich bezig met communicatie. Zowel verbaal als non-verbaal. Ook voor dove mensen en slechthorenden is communicatie niet te vermijden. Om de boodschap goed en duidelijk te laten overkomen, is er een tolk in het leven geroepen. Iemand die de informatie duidelijk en goed omschreven kan vertalen. Een duidelijke vertaling moet aan een aantal eisen voldoen.

Zo zal de vertaling letterlijk moeten weergeven wat er gezegd wordt en alle overbodige informatie weglaten. Denk hierbij aan toevoegingen en wijzigingen. Dit zonder de oorspronkelijke boodschap te vervormen. Niemand is gebaat bij een dubbele content. Dit kan alleen als de tolk neutraal in het gesprek staat en geen eigen meningen er aan toevoegt. Ook niet als hierom gevraagd wordt, aangezien dit verwarring zal scheppen en niets met de vertaling van doen heeft. Als tolk zal je ook snel moeten kunnen schakelen binnen het gesprek. Als één van de partijen plotseling van onderwerp verandert, dan zal de tolk hier adequaat op moeten reageren om het gesprek gaande te houden.

Een luisterend oor, sociale en goede communicatieve vaardigheden zijn een vereiste. De tolk moet zich goed kunnen uitdrukken ten opzichte van de boodschapper en ontvanger. Daarbij is er ook een hoge mate van concentratie vereist om deze werkzaamheden te kunnen volhouden. Sommige gesprekken nemen immers veel tijd in beslag. Niet onbelangrijk is de expertise van een tolk. Er zijn verschillende specialisaties met het bijbehorende vakjargon. Een tolk dat gespecialiseerd is op het gebied van reizen, zal medische informatie niet duidelijk weten over te brengen en visa versa. Via een professioneel tolkbureau weet je zeker, dat je de meest geschikte tolk krijgt toegewezen.

Tolken die een vreemde taal vertalen, houden ook rekening met de grammatica en betekenissen van deze taal. Het komt vaak voor dat een letterlijke vertaling een heel andere uitkomst heeft in onze eigen taal. Een goede tolk weet hier precies op in te spelen, zonder overbodige en dubbele content te geven. Er zijn verschillende soorten tolken in te huren. De tolk kan aanwezig zijn als derde persoon, maar het kan ook telefonisch geregeld worden of via beeldbellen. Er bestaan schrijftolken, gebarentolken en ook een combinatie van het hierboven genoemde is niet ondenkbaar. Voor iedereen is er wel een goede professionele tolk te vinden.

De deontologie van het tolken

Sociaal tolken is een vorm van tolken die in opdracht van de overheid, een voorziening, een ambtenaar of hulpverlener gebeurt. Aan deze vorm van tolken, die uiteraard zeer specifiek is, is een wel doordachte deontologie verbonden. Deze reikt een kader aan waarbinnen de sociale tolk kan handelen en denken. Het is tegelijk een houvast én een bescherming voor de tolk. Bent u benieuwd wat het beroep van een tolk zoal inhoudt en wat zijn of haar rechten en plichten zijn?
Hierbij een overzicht:

1. De tolk geeft het gesprek zo getrouw mogelijk weer. De tolk laat dus overbodige toevoegingen, wijzigingen of weglatingen vallen. Er wordt een nagenoeg letterlijke weergave gegeven van wat er gezegd wordt.

2. De tolk moet alles tolken wat er tijdens het gesprek wordt gezegd. De tolk moet dus ook de betrokkenen hierop wijzen wanneer één van hen vraagt om bepaalde woorden of zinnen weg te laten.

 3. Er is een strikte geheimhouding van toepassing. De tolk mag de verworven kennis niet gebruiken of onthullen aan derden. Dit wil zeggen dat ook de identiteitsgegevens van de betrokkenen bij het gesprek niet  gedeeld mogen worden met derden en niet misbruikt mogen worden op welke manier ook.

4. De tolk mag enkel opdrachten aanvaarden waarvoor hij de nodige competenties heeft. Bij het vaststellen van communicatieproblemen tussen de betrokkenen en zichzelf, moet de tolk hier meteen melding van maken.

5. De tolk blijft altijd objectief en neutraal. Er mogen door de tolk geen uitspraken gedaan worden over de gesprekspartners, hij mag geen partij kiezen en zeker geen persoonlijke meningen uiten, zelfs niet wanneer iemand hem erom vraagt.

6. De tolk mag een prestatie onderbreken omwille van een gewetensconflict of belangenvermenging. De gesprekspartners moeten in dat geval wel meteen op de hoogte gebracht worden. In geen geval mag er dan verder gegaan worden met de tolkprestatie.

7. De tolk mag de prestatie onderbreken bij lastige situaties of agressie tegen hem / haar. Hiervan worden   de betrokkenen ook direct op de hoogte gebracht en er wordt meteen melding gemaakt aan de tolkendienst.

8. De tolk mag geen cadeaus of andere tegenprestaties ontvangen van de betrokken partijen. Gebeurt dit wel, dan kan dit  als een vorm van corruptie gezien worden en een klacht bij de deontologische commissie tot gevolg hebben of zelfs een strafrechtelijke procedure.

9. De tolk moet altijd zijn afspraken respecteren. Indien dit om de een of andere reden niet mogelijk is, dient de tolkendienst hiervan meteen op de hoogte gebracht te worden.

De schrijftolk

Iedereen kent uiteraard de klassieke tolk, iemand die luistert naar een spreker en diens woorden mondeling vertaalt voor zijn of haar opdrachtgever. Maar wat als die opdrachtgever doof is? Dan kan de schrijftolk uitkomst bieden. De schrijftolk beschikt over een speciaal toetsenbord dat is aangesloten op een scherm dat bij de dove of slechthorende persoon staat. Deze kan de ingetypte tekst dan lezen. De meeste schrijftolken werken op zelfstandige basis. Het zijn mensen die houden van de flexibiliteit van hun werk, waarbij ze zelf hun tijd kunnen indelen en zelf bepalen of ze een bepaalde opdracht aannemen of niet. Een schrijftolk kan bijvoorbeeld werken in de rechtszaal, voor de politie, op congressen voor televisie, etc. …

Schrijftolken werken echter niet alleen voor bedrijven, maar tolken ook vaak voor particulieren. Een schrijftolk is in eerste instantie een doventolk en meestal werkt deze dan ook voor een individuele persoon. Het kan bijvoorbeeld zijn dat slechthorende werknemers, uiteraard in samenspraak met hun werkgever, een schrijftolk in de arm nemen. Maar het kan evengoed zijn dat een dove zakenman aan een schrijftolk vraagt om notities te maken tijdens een belangrijke vergadering. Er zijn ook steeds meer dove en slechthorende studenten die een beroep doen op de diensten van een schrijftolk. In die gevallen loopt de tolk, vaak in samenwerking met andere tolken, een langere periode mee met de student in kwestie. Dit kan soms wel een volledig schooljaar zijn. Soms worden schrijftolken ook gewoon ingezet bij feestjes, huwelijken of begrafenissen.

Het kan voor een schrijftolk redelijk emotioneel worden, want hij of zij is vaak erg nauw betrokken bij het persoonlijke leven van de opdrachtgever. De tolk is in sommige gevallen een soort psycholoog bij wie de mensen hun hart luchten. Stel je maar eens voor dat je als schrijftolk wordt ingeschakeld door iemand die door een ziekte steeds slechter begint te horen. In eerste instantie hoef je misschien alleen maar te tolken op de ouderavonden op school, maar het kan zijn dat je al snel bijvoorbeeld mee gaat naar een praatgroep waar je klant aan deelneemt. Daarna moet je misschien mee naar het ziekenhuis om te tolken, omdat je klant zich wil laten opereren om zijn gehoor te laten herstellen. Ook kan het zijn dat je nu en dan bij familieaangelegenheden aanwezig bent. Op dat moment zit je dus echt in het leven van je klant en kun je soms ook een band met deze ontwikkelen. Schrijftolken kan dus soms een behoorlijk persoonlijk beroep zijn!